سلام دختر گلم

اگر وقتی که بزرگ شدی ، مدیر جایی شدی یا خودت شرکتی داشتی حتما باید یادت باشد که یکی از نسبتهای مهم در سازمانها ، نسبت "صف به ستاد" است . بطور ساده نیروهای صف کسانی هستند که حاصل فعالیت ایشان مستقیما روی محصول نهایی ارزش افزوده ایجاد میکند و مشتری برایش پول میدهد و نیروهای ستاد هم کسانی هستند که کارشان بطور مستقیم روی محصول نهایی ، ارزش افزوده ایجاد نمیکند یعنی در یک شرکت تولیدی ، حتی نیروهایی مانند کنترل کیفیت یا تعمیر و نگهداری هم نیروی ستادی محسوب میشوند .

معنی این نسبت هم بطور ساده این است که یک مدیر بداند که "چند نفر پول در میآورند(صفی ها) و چند نفر حقوق میگیرند؟ (صفی ها + ستادی ها)" درست مثل پدری که باید خرج خانواده را بدهد و باید بداند چند نفر نانخور دارد! و فرض بر این است که بطور معمول باید تعداد نیروهای صفی بیشتر از نیروهای ستادی باشد تا یک شرکت تولیدی وضعیت عادی داشته باشد و سودآور باشد .البته این نسبت به تنهایی نمیتواند نشانگر وضعیت نیروی انسانی شرکت باشد مثلا شرکتی که نیروی مازاد در تولید خودش دارد به راحتی در این نسبت امتیاز میگیرد در حالیکه به دلیل نیروی مازاد در صف احتمالا سودآور نیست و هزینه سربار و پرسنلی زیادی دارد. اما یک چیز مشخص است و آن هم اینکه در یک شرکت تولیدی اگر نسبت برعکس باشد (یعنی ستادیها بیشتر از صفیها باشند) حتما مشکلی وجود دارد یا لااقل باید حتما موضوع بررسی شود.(تعریف این نسبت در سازمانیها غیر تولیدی و ... بحث مفصلی است که از حوصله یک نامه پدر - دختری خارج است.)

چیزی که باعث شد این مطلب را برایت بگویم این بود که این روزها این نسبت در شرکت ما که یک شرکت تولیدی است ، تقریبا مساوی است و حتی میشود گفت که نیروی ستادی مان بیشتر هم شده است ، یعنی نسبت معکوس شده و متاسفانه کسی هم حواسش نیست که بررسی کند علت چه بوده و آیا باید به همین رویه ادامه دهیم یا خیر.

در جستجو برای اینکه نسبت بهینه "صف به ستاد" را پیدا کنم ، به چند نتیجه رسیدم که برایت میگویم:

  • مدیرمنابع انسانی سایپا در مصاحبه ای عدد بهینه آنرا 60 به 40 گفته بود.
  • مدیر شرکت حفاری شمال در شرکت خودشان 3 به 1 گفته بود.
  • یکی از همکاران هم به نقل از مدیری از شرکت سوزوکی که به ایران آمده بوده، این نسبت را در شرکت سوزوکی ژاپن 6 به 1 میگفت.

مسائل مختلف و زیادی در این نسبت تاثیر میگذارند ولی در سازمانهای بزرگی که برای کار از ماشینهای صنعتی پیشرفته استفاده میکند و محصول پیچیده ای میسازند، مراقب این نسبت بودن و عدد مشخصی برایش در نظر گرفتن واقعا سخت است، از یک طرف برای چنین فضایی حتما باید نیروهای زیادی پشت صحنه تولید ، کار کنند که تولید بتواند کارش را درست انجام دهد و از طرفی به دلیل پنهان بودن بیکاری در بخش ستاد و سخت تر بودن ارزیابی عملکرد واقعی افراد در ستاد، این بخشها استعداد زیادی دارند که به شدت و خارج از نیاز واقعی سازمان، رشد کنند.

به هرحال امیدوارم اگر تو در بزرگی مدیر بودی ، مراقب این نسبت در سازمانت باشی .

بابا